This Mucha site is also available in German and English



Een onbekende kant van Alfons Mucha



Mucha
Alfons Maria Mucha (1860-1939)
ontworpen door Max Švabinský
gegrafeerd door Jindra Schmidt

Introductie

Alfons Mucha, geboren 24 juli 1860 in de kleine Moravische stad Ivančice (tegenwoordig de Tsjechische Republiek), is een van de bekendste artiesten van de jugendstil. Als kunstenaar in deze "Art Nouveau" beweging is Mucha vooral bekend geworden door zijn posters (in het bijzonder diegenen die hij creërde voor Sarah Bernhardt vanaf 1984, waarvan "Gismonda" de bekendste is), door zijn zogenaamde "panneaux décoratifs" en door hoeveelheid advertentie illustraties die hij maakte (bijvoorbeeld, "Job" en "Bières de la Meuse"). Minder bekend is dat hij vanaf 1918 meerdere postzegels voor de Postdienst van de zojuist opgerichte staat Tsjecho-Slowakije heeft ontworpen. De "Czechoslovak Post Office" eerde de ontwerper van 's-lands eeste zegel diverse malen door middel van een uitgifte van een herdenkingszegel. Eén van deze zegels, ontworpen door een andere Tsjechische kunstenaar, Max Švabinský is hier afgebeeld. Door de jaren heen zijn een groot aantal van Mucha's kunstwerken of details hiervan gebruikt voor het ontwerpen van postzegels.

Na zijn jeugd in zuid Moravië doorgebracht te hebben, leerde Mucha in Niklasburg zijn vriend, graaf Khuen-Belassi kennen. Deze odersteunde hem door zijn kunststudie te betalen die hij in 1884 begon in Munchen en vanaf 1884 in Parijs voortzette. Gedurende deze periode schilderde hij, als verplicht onderdeel van zijn studie aan de academie, diverse illustraties voor boeken en tijdschriften. Aan het eind van 1894 ontwierp Mucha met "Gismonda" zijn eerste poster voor de toneelspeelster Sarah Bernhardt, en ontwikkeld hierbij zijn eigen stijl, de zogenaamde "style Mucha". Het succes van deze poster leverde hem een 6 jarig contract op met de actrice. Buiten een groot aantal posters begon Mucha in 1896 met de creatie van de thematische cyclus "Seasons", zijn zogeheten "panneaux décoratifs". Op 14 juli 1969, 30 jaar na Mucha's dood, gaven de Tsjechoslowaakse Posterijen een serie postzegels uit met "panneaux" motieven, gegrafeerd door Jiří Švengsbír. Op de 2.40 kroon zegel zijn afbeeldingen te zien van de allegorische "Ruby" en "Amethyst" thema's van de "Waardevolle stenen" serie.

De "Panneaux Décoratifs"

Panneaux décoratifs zijn composities me meerdere afbeelding, in de meeste gevallen gedrukt op dik papier of zijde, en gebruikt als muurversiering. In deze series van meestal 4 afbeeldingen worden zowel ideeën als realistische voorwerpen afgebeeld in een allegorische vrouwelijke vorm. De series symboliseren onder anderen seizoenen, bloemen, waardevolle gesteentes en sterren. Een van de bekendste series van Alfons Mucha is wel "Kunst", afgebeeld op de drie zegels ("Schilderen", "muziek" en "dans"). Het vierde onderdeel van de in 1898 geschilderde serie ("Poëzie"), is niet afgebeeld. Voor de "Dans" werd Mucha geispireerd door de Amerikaanse danseres Loie Fuller (1862-1928) en haar exotische dans "dance of veils", welke zij in 1890 in Parijs opvoerde.

Princezna Hyacinta

Na een concert van het Boston Philharmonic Orchestra in 1908 bijgewoond te hebben, waar Bedřich Smetana's symfonische gedicht "Vltava" (Die Moldau) opgevoerd werd, besloot Mucha zijn kunstgave geheel in dienst te stellen van de Slavische geschiedenis en cultuur, Hij keert in 1910 terug naar zijn vaderland en vestigt zich op Slot Zbiroh in West-Bohemië. Voordat de eerste wereldoorlog uitbreekt ontwerpt hij zijn eerste en enige poster voor Het Tsjechische Theater "Princezna Hyacinta". Dit kunstwerk is in november 1968 door de Tsjechische Posterijen gebruikt voor één van de zegels in de jaarslike serie schilderijen. Waarschijnlijk heeft de bekende Tsjechische actrice Anna Sedláčková model gestaan voor dit schilderij. "Princezna Hyacinta" is seen sort muzikale pantomime, geschreven door Ladislav Novák, met muziek van Oskar Nedbal. Het stuk gaat over een man wiens jonge dochter veranderd in Prinses Hyacinth tijdens een sneeuwstorm en over drie prinsen die wedijveren om haar te mogen trouwen. De eerste opvoering was op 1 september 1911 in het Nationaal Theater in Praag.

Hradčany - de eerste postzegel van Tsjecho-Slowakije

Kort voor het einde van de eerste wereldoorlog, met de onafhankelijkheid-verklaring van 28 oktober 1918, ontstood uit het Oostenrijks-Hongaars Keizerrijk een nieuwe staat. Tsjecho-Slowakije. Enkele weken later, op 18 december, gaf deze nieuwe staat zijn eerste postzegel uit. Zelfs nu, in de huidige Tsjechische republiek, word elk jaar op deze datum de Dag van de Postzegel gevierd, en op deze dag zijn in 1948, 1958, 1968, 1978 en 1998 herdenkingszegels of -blokken met Hradcany motief en/of Alfons Mucha uitgegeven.


HRADČANY
(variant c)
27 februar 1919
De zojuist opgerichte Tsjechoslowaakse Postadministratie gaf de opdracht voor het ontwerp van haar eerste postzegel aan de bekendeste kunstenaar van het land - Alfons Mucha. Er is waarschijnlijk geen ander land in de wereld dat zo'n beroemde artiest als schepper van haar eerste postzegel bezit. De zegel, getekend door Mucha gegraveerd door M. Šůla, laat een gezicht zien op de Praagse burcht Hradschin, in het Tsjechisch "Hradčany". Alles bij elkaar zijn er 5 varianten (a t/m e) die elke verzamelaar van Tsjechische zegels kent. Amusant bij de varianten A t/m C is de zon achter de burcht. Het is onmogelijk om vanuit het gezichtspunt waarvandaan u naar de burcht kijkt de zon achter het gebouw op te zien komen of onder te zien gaan. Vermoedelijk is dit de reden dat op de latere varianten D en E men de zon heeft weggelaten. In de eerste uitgifte was de zegel gesneden (zonder tanding). Variante E bestaat met twee verschillende tandingen (Type I en II), te onderscheiden aan de afstand tussen de gaten. Bij latere uitgiften kwamen daar nog andere perforaties bij. De tsjechische Trojan catalogus heeft 7 oficiële tandingen opgenomen (B t/m H). Daamaast bestaan er nog een groot aantal particuliere tandingen.

Telt men alle oplagen van de Hradčany zegels bij elkaar op dan komt men op een total van 1 miljard exemplaren die zijn uitgegeven. Hiermee is "Hradčany" wel het meest wereldwijd verspreidde en bekendste werk van Mucha, hoewel slechts weinigen de afbeelding op de zegel in verband zullen brengen met de kunstenaar. Nog meer. De zegel is met opdrukken ook no geruikt als Rode Kruis herdenkingszegel, als luchtpost- en portzegel en in de oost-Schlesische provincie met een opdruk "SO1920". Hiermee komt de totale oplage van de zegel op ongeveer 1,2 miljard exemplaren.



De Tsjechoslowaakse Post heeft in de loop der jaren met de uitgifte van diverse postzegels en velletjes Alfons Mucha zelf of de Hradčany zegel herdacht. Ook de in 1993 vastgestelde nieuwe Tsjechische Republiek startte op 20 januari 1995 haar serie "Tradice české známkové tvorby" (Traditionele Tsjechische postzegelkunst) met een ontwerp van Mucha. De zegel toont Mucha's ontwerp "Sokol v letu" (valk in vlucht), eerder gebruikt voor de krantenzegel uitgegeven in 1918. Ook de bijbetalingzegel (doplatit) en te toeslagzegel voor spoedbestellingen zijn creaties van Alfons Mucha. De enige herdenkingszegel met een origineel ontwerp van Mucha dateert uit 1920 en laat een hussiet zien met een kelk, in een purpur en een bruin-zwarte 90 haleřů waarde. Mucha ontwierp voor zijn vaderland niet alleen de eerste postzegel maar ook de eerste bankbiljetten en het staatswapen van de republiek Tsjecho-Slowakije. Dit wapen - gegraveerd door Karl Seizinger - is vanaf 1929 gebruikt als motief voor een langlopende serie van 6 zegels in de waarden van 5 tot 40 Heller.



Slavische epos

In zijn atelier in Slot Zbiroh begon Mucha in het jaar 1911 met de monumentale en controversionele serie schilderijen die hij zelf de kroon op zijn werk zag, bekend als de "Slavische Epos" (in Tsjechisch: "slovanská epopej"). Met deze serie trachtte Mucha de Slavische historie op te tekenen en hiermee de basis ideeën van de nieuwe staat de rechtvaardigen en vast te leggen. De zegel - uitgegeven op 20 november 1990, en gegraveerd door Václav Fajt - laat een detail zien van "Slované v pravlasti" ("Slaviërs in hun vaderland"). Dit schilderij, 610 x 810 cm, is de eerste van total 20 schilderijen die Mucha opdroeg aan Tsjechie. Het hele project werd gesponsord door de Amerikaanse industrieel en diplomaat Charles R. Crane. In 1928, nadat hij was verhuisd naar zijn eigen huis in Praag-Bubeneč, schonk Mucha de hele serie schilderijen aan de stad Praag. In 1921 werden 5 van de schilderijen tentoongesteld in Chicago en New York, door welk success Mucha in Amerika een grote bekendheid verwierf. Sinds 1963 is de complete serie te zien in kasteel Moravský Krumlov bij Ivančice, de geboorteplaats von de kunstenaar.

In zijn Tsjechische geboorteland ontving Mucha veel opdrachten van de nieuwe staat van de Tsjechen en Slowaken. Zo versiert hij onder anderen de bestuurszaal van het raadhuis in Praag en verzorgt hijm in 1931 het glas in lood werk van de talrijke ramen in de aartsbisschoppelijke kapel St. Vites Dome in Praag. Alfons Maria Mucha sterft op 14 juli 1939 in Praag.
Slovane


© Gerhard Batz 1997-1999
Translated by Gert Radstaat in "de globe-koerier",
orgaan van de filatelistenverenigung "de Globe", Arnhem, 1999/3.

Veel meer informatie over Tsjechische en Slowaakse ontwerpers
is te vinden op de internetsite


   
e-mail Guest book
Sorry, guestbook temporarily closed because of vandalism.



GOWEBCounter by INLINE